Đôi nét về chính trị Nhật Bản

 

                                           Đôi nét về chính trị Nhật Bản 



Cơ cấu chính trị của Nhật Bản vốn ổn định trong gần nửa thế kỷ từ sau Chiến tranh Thế giới thứ hai nhưng lại có những biến động rất lớn trong 10 năm trở lại đây. Nhân dịp cuộc tổng tuyển cử sẽ được tiến hành vào tháng 11 tới, xin giới thiệu đôi nét về các đảng phái chính trị hiện nay trên chính trường Nhật Bản.
Theo Hiến pháp năm 1947, Nhật Bản theo thể chế quân chủ lập hiến kiểu Anh, trong đó:
– Nhà Vua là biểu tượng của đất nước và sự thống nhất của dân tộc, là nguyên thủ tượng trưng về mặt đối ngoại.
– Nhà nước được tổ chức theo chế độ tam quyền phân lập. Ba cơ quan quyền lực này độc lập, kiểm soát và hỗ trợ nhau.
+ Lập pháp gồm 2 viện: Thượng viện (参議院) 252 ghế và Hạ viện (衆議院) 480 ghế
+ Hành pháp: Nội các
+ Tư pháp: Tòa án.

Điều 9 trong Hiến Pháp của Nhật được coi là điều quan trọng nhất, xin được trích dẫn:

“Nhân dân Nhật Bản thực sự mong muốn hoà bình trên thế giới trên cơ sở chính nghĩa và trật tự, và sẽ vĩnh viễn không sử dụng quyền lực quốc gia để phát động chiến tranh, cũng như sử dụng vũ lực hay uy hiếp bằng vũ lực như công cụ giải quyết tranh chấp quốc tế.
Để thực hiện được mục đích nêu trên, Nhật Bản không sở hữu lục, hải, không quân hay các lực lượng quân sự khác. Nhật Bản không thừa nhận quyền giao chiến với các nước khác.”

(第九条 日本国民は、正義と秩序を基調とする国際平和を誠実に希求し、国権の発動たる戦争と、武力による威嚇又は武力の行使は、国除紛争を解決する手段としては、永久にこれを放棄する。
前項の目的を達するため、陸海空軍その他の戦力は、これを保持しない。国の交戦権は、これを認めない。)

Chính phủ hiện nay là chính phủ liên hiệp của 3 Đảng Dân chủ tự do (lớn nhất), Công minh và Bảo thủ.

Sau đây là một số nét chính phác thảo các đảng phái tại Nhật

Đảng Tự do Dân chủ (LDP)

Thành lập tháng 11/1955, là đảng tư sản-bảo thủ lớn nhất, hiện chiếm 233/480 ghế tại Hạ viện và 102/252 ghế tại Thượng viện. LDP cầm quyền liên tục 38 năm từ 1955-1993. Do mâu thuẫn nội bộ và bị phân liệt, LDP đã thất bại lớn trong bầu cử Hạ viện 7/1993 và bị mất quyền lãnh đạo đất nước nhưng trở lại đứng đầu chính quyền liên hiệp 3 đảng LDP-Công minh-Tự do từ tháng 1/1996, do Ruytaro Hashimoto làm Thủ tướng.

Trong cuộc bầu cử Thượng viện 7/1998, LDP lại bị thất bại nặng nề, ông Hashimoto buộc phải từ chức Chủ tịch LDP và Quốc hội Nhật Bản đã bỏ phiếu bầu ông Keizo Obuchi làm Thủ tướng thay ông Hashimoto vào cuối tháng 7/1998. Thủ tướng Yoshiro Mori, người kế nhiệm sau khi ông Obuchi mất cũng phải từ chức sau gần 1 năm cầm quyền do đã làm uy tín của LDP giảm sút nghiêm trọng và tỷ lệ ủng hộ nội các xuống mức thấp nhất trong lịch sử (7%).

Ông Koizumi Junichiro – một người có chủ trương cải cách đã được bầu làm Chủ tịch đảng trong 2 nhiệm kỳ liên tiếp. Sau một thời gian tỷ lệ ủng hộ giảm sút (còn 42%) do những bê bối về tài chính trong nội bộ Đảng cầm quyền cũng như tình hình kinh tế không có biến chuyển, bằng nỗ lực trong khai thông quan hệ với Bắc Triều Tiên, tỷ lệ ủng hộ ông Koizumi đã tăng thành 60%.

Đảng Dân chủ (JDP)

Thành lập ngày 28/9/96, thành phần chủ yếu gồm các nghị sĩ tách ra từ Đảng Xã hội và Đảng Sakigake. Tháng 4/98, Đảng Dân chủ sáp nhập thêm Tân đảng ái hữu và Liên hiệp cải cách dân chủ, trở thành đảng đối lập lớn nhất. Trong tháng vừa qua Đảng Dân chủ và Đảng Tự do đã bắt tay nhau tạo nên Đảng mới là Đảng Dân chủ Mới.

Với sự sáp nhập này, đảng Dân chủ Mới hiện có 137 ghế tại Hạ viện và 67 ghế tại Thượng viện Nhật Bản. Các nhà phân tích tại Nhật Bản cho rằng sự ra đời của một đảng đối lập mới, trong đó đảng Dân chủ đối lập lớn nhất đóng vai trò trung tâm, là sự thách thức đối với liên minh ba đảng cầm quyền hiện nay và không loại trừ có những tác động mạnh tới chính trường Nhật Bản, đặc biệt là cuộc bầu cử Hạ viện dự định tổ chức trong tháng 11 tới.

Đảng Công minh (Komei)

Được thành lập vào tháng 11/1964. Năm 1998, các thế lực đảng Komei cũ trong Tân đảng Hoà bình ở Hạ viện và Komei ở Thượng viện hợp nhất thành lập Đảng Komei mới. Hiện nay, Đảng này chiếm 22 ghế tại Thượng viện và 31 ghế tại Hạ viện.

Đảng Bảo thủ

Một trong 3 Đảng thuộc Liên minh cầm quyền, tách ra từ Đảng Tự do.

Đảng Xã hội Dân chủ (JSP)

Tiền thân là Đảng Xã hội (JSP) thành lập 11/1945, có cơ sở chủ yếu trong tầng lớp trí thức, có khuynh hướng xã hội dân chủ. Đến đầu 1990 là đảng đối lập lớn nhất trong Quốc hội. Do bị thất bại lớn trong bầu cử Hạ viện 1993, Đảng XHDC buộc phải thay đổi hầu hết các chính sách cơ bản (về lực lượng tự vệ, Hiệp ước an ninh Nhật – Mỹ…) để liên minh với các đảng khác. Từ 8/1994 đến hết 1995, Đảng XHDC liên minh với LDP và Shakigake để lập nội các do Chủ tịch Đảng Murayama làm Thủ tướng. Nội bộ đảng ngày càng suy yếu, phân hóa nghiêm trọng. Do nhiều nghị sĩ đã bỏ đảng và gia nhập Đảng Dân chủ (9/1996), XHDC hầu như bị tan rã và thất bại lớn trong bầu cử 10/1996, mất 1/2 số ghế. Hiện nay Đảng này chiếm 19 ghế trong Hạ viện và 13 ghế trong Thượng viện. Từ 1/6/1998 Đảng XHDC đã chính thức rút ra khỏi liên minh cầm quyền với LDP.

Đảng Cộng sản (JCP)

Được thành lập năm 1922, song chỉ sau Chiến tranh Thế giới II mới được ra hoạt động công khai. Hiện nay giữ 20 ghế tại Hạ viện, 23 ghế trong Thượng viện. ĐCS Nhật Bản có tổ chức chặt chẽ, kiên định đường lối; chủ trương xây dựng CNCS ở Nhật Bản thông qua cách mạng dân chủ và đấu tranh nghị trường; bảo vệ quyền lợi của người lao động, chống tư bản Nhật. Gần đây, ĐCS đã thay đổi lập trường trên một số vấn đề như thừa nhận Nhật Hoàng, Hiệp ước an ninh Nhật-Mỹ…, tranh thủ lôi kéo các đảng đối lập để tiến tới lập chính quyền liên hiệp dân chủ. Năm 1998, ĐCS Nhật Bản đã bình thường hoá quan hệ với Đảng Cộng sản Trung Quốc sau 31 năm gián đoạn. Tháng 11/2000, Đảng cộng sản đã tổ chức Đại hội Đảng lần thứ 22, lần đần tiên đưa ra đề án “Cải cách Nhật Bản” chủ trương thông qua việc Đảng tham gia chính quyền liên hiệp, chủ trương không đòi thủ tiêu ngay Cục phòng vệ mà tiến hành từng bước dần dần, theo từng giai đoạn.

Nguồn: Sưu Tầm


tham khảo câu hỏi phỏng vấn